Aktualności
Bądź z nami na bieżąco

Powrót do strony głównej

Interpretacja przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22.06.2017r.
Data dodania 2017-06-29

Sprawa związana jest z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 listopada 2011r., który nałożył na Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w Krakowie blisko milionową karę za tzw. „praktyki monopolistyczne”, za jakie uznał m.in. wymóg pokrycia przez inwestora (właściciela nieruchomości) kosztów budowy przyłącza w granicach działki oraz odcinka poza jej granicami, łączącego nieruchomość z siecią wodociągową lub kanalizacyjną.

Sąd I instancji, podzielił dokonaną przez organ ochrony konkurencji wykładnię  art.  2  pkt  5  i  6  ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2006, Nr 132, poz.858 ze zm.),  zgodnie  z  którą  w przypadku  odprowadzania  ścieków,  przyłączem  kanalizacyjnym  jest  odcinek przewodu łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy z siecią  kanalizacyjną, wyłącznie w granicach przyłączanej nieruchomości. Analogicznie przyłączem  wodociągowym  jest  odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług w granicach tej nieruchomości.

W tej sytuacji, Wodociągi Miasta Krakowa złożyły apelację, wynikiem której było zmniejszenie wysokości nałożonej na Spółkę kary pieniężnej, jednak dokonana przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów interpretacja przedmiotowych przepisów pozostała jako właściwa (wyrok z dnia 27 lutego 2015r.).

Kolejnym krokiem było wniesienie przez MPWiK S.A. w Krakowie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. W następstwie jej rozpoznania, Sąd Najwyższy w składzie zwykłym, powziął poważne wątpliwości co do wykładni prawa w zakresie pojęć przyłączy kanalizacyjnego i wodociągowego, czego efektem było wydanie w dniu 26 października 2016 r. postanowienia, mocą którego Sąd Najwyższy w składzie zwykłym przedstawił składowi powiększonemu tegoż Sądu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienia:
1.Czy przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (DZ.U.2006, Nr 132, poz. 858 ze zm.) jest przewód  łączący instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług, zakończoną studzienką, z siecią kanalizacyjną: a) na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej, b) na odcinku od studzienki do granicy nieruchomości, c) na odcinku od budynku do studzienki? 
2.Czy przyłączem wodociągowym w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (DZ. U. 2006, Nr 132, poz. 858 ze zm.) jest przewód łączący, a wewnętrzną instalację wodociągową w tej nieruchomości?

W uzasadnieniu Sąd Najwyższy w składzie zwykłym, w uwagach ogólnych uzasadnienia wspomnianego postanowienia uznał, że: istota sprawy dotyczy rozkładu obowiązków między osoby ubiegające się o przyłączenie do sieci kanalizacyjnej lub wodociągowej (określane dalej zamiennie jako  odbiorcy  usług),  a  podmioty  odpowiedzialne  za  świadczenie  usług kanalizacyjnych i wodociągowych. Konkretnie chodzi o problem,  w  jakim  zakresie osoba ubiegająca  się  o  przyłączenie  do  wspomnianych  sieci  ma  pokryć  koszty podłączenia nieruchomości  (a w rzeczywistości instalacji kanalizacyjnej lub wodociągowej zlokalizowanej w nieruchomości gruntowej) do sieci. Z art. 15 ust. 26 ustawy o zaopatrzeniu w wodę wynika, że osoba taka „zapewnia na własny koszt realizację budowy przyłączy do sieci”. W przekonaniu Sądu Najwyższego w składzie zwykłym, przyłącza do sieci kanalizacyjnej lub  wodociągowej służą przede wszystkim interesom osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci. Przyłącze umożliwia dostarczanie wody do lub odbiór ścieków  z  konkretnej nieruchomości. Dzięki  przyłączu można zrealizować inwestycję budowlaną, zwiększyć wartość nieruchomości, poprawić jakość życia, obniżyć  koszty użytkowania budynku (domu). Dopiero w dalszej kolejności przyłącza te  służą interesom  gminy lub  przedsiębiorstwa  sieciowego (które w ten sposób zyskuje klienta) oraz społeczności lokalnej (przez zapewnienie lepszego wykorzystania istniejącej infrastruktury sieciowej, czy poprawę poziomu ochrony  środowiska).  Skoro  przyłącze  służy  przede  wszystkim  interesom  osoby posiadającej  tytuł  do  przyłączanej  nieruchomości,  to  racjonalne  jest  założenie, zgodnie z  którym  to  ona  powinna  ponieść  indywidualne  koszty  związane  z przyłączeniem  należącej  do  niej  instalacji  do  sieci  i  możliwością  rozpoczęcia świadczenia usług. Mimo iż, ustawa o zaopatrzeniu w wodę definiuje w art. 2 pkt 5 oraz art. 2 pkt 6 pojęcia, odpowiednio, przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza wodociągowego, niejasne  pozostaje,  jak  należy  wyznaczać  ich  granice  w  przestrzeni. W konsekwencji, kontrowersje wywołuje faktyczny zakres obowiązku sfinansowania kosztów przyłączenia do sieci, o którym mowa w art. 15 ust. 2 tej ustawy.
 
W podsumowaniu, Sąd Najwyższy w składzie zwykłym stwierdził, w odniesieniu do przyłącza kanalizacyjnego, że: 1) wykładnia art. 2 pkt 5 ustawy o zaopatrzeniu w wodę, zgodnie z którą przyłączem  kanalizacyjnym  jest odcinek  przewodu  od  budynku  do  studzienki,  potwierdzi dotychczasową  linię orzeczniczą  SOKiK  i  Sądu  Apelacyjnego  w  Warszawie,  ma  oparcie w niewyartykułowanym wyraźnie celu ustawodawcy w zmianie definicji przyłącza w 2005  r., de  facto zwalnia osoby ubiegające się o przyłączenie do sieci z budowy przyłączy, ponieważ od 2002 r. każda instalacja kanalizacyjna w nowobudowanym budynku kończy się studzienką; 2) wykładnia art. 2 pkt 5 ustawy o zaopatrzeniu w wodę,  zgodnie  z  którą  przyłączem  jest  odcinek  przewodu  od  budynku  (lub  od studzienki) do granicy nieruchomości nie znajduje oparcia w treści tego przepisu i w mniejszym  stopniu  realizuje  cel  ustawodawcy,  jaki  miałby  zostać  osiągnięty  za sprawą  nowelizacji  z  2005  r.,  zapewnia  systemową  spójność  dwóch ustawowo rozróżnianych  wariantów  przyłącza  kanalizacyjnego;  3)  wykładnia  art.  2  pkt  5 ustawy o zaopatrzeniu w wodę, zgodnie z którą przyłączem jest odcinek przewodu od  studzienki  do  sieci  jest  najbliższa  istocie  i  funkcjom  przyłącza  w  potocznym rozumieniu, ma oparcie w wykładni językowej tego przepisu, nie uwzględnia celów przyświecających ustawodawcy przy nowelizacji z 2005 r.
 

Natomiast w odniesieniu do przyłącza wodociągowego, Sąd Najwyższy w składzie zwykłym uznał, że: 1) brak modyfikacji art. 2 pkt 6 ustawy o zaopatrzeniu w wodę w 2005 r. nie uprawnia do modyfikacji wykładni tego przepisu w oparciu o cele ustawodawcy  przyświecające  mu  przy nowelizacji  art.  2  pkt  5  ustawy  o zaopatrzeniu w wodę; 2) treść art. 2 pkt 6 o zaopatrzeniu w wodę nie daje podstaw do  wprowadzania  kryterium  granicy  nieruchomości  jako  punktu początkowego przyłącza  wodociągowego  (patrząc  od  strony  sieci  w  kierunku  przyłączanej instalacji); 3) argumentacja cywilistyczna nie przemawia za zawężeniem przyłącza do przewodów znajdujących się w obrębie nieruchomości, gdzie zlokalizowana jest przyłączana instalacja; 4) systemowa dezintegracja definicji przyłączy, za sprawą nowelizacji  z  2005  r.,  nie  uzasadnia  odwoływania  się  do  wykładni  systemowej prowadzącej  do  nadania  definicji przyłącza  wodociągowego  takiego  samego znaczenia,  jakie  można  byłoby  wyinterpretować  w  odniesieniu  do  przyłącza kanalizacyjnego;  5)  brak  publicznoprawnego  obowiązku  przyłączenia  do  sieci wodociągowej  powoduje,  że  za  uznaniem  granicy  nieruchomości  za  punkt początkowy przyłącza nie przemawiają ważne względy społeczne.
 

Po rozpoznaniu powyższych zagadnień prawnych, dniu 22 czerwca 2017 r. Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Wydział III w składzie siedmiu sędziów podjął w sprawie o sygnaturze III SZP 2/16 uchwałę, w której przyjął, że:
 
1. Przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (jednolity tekst: Dz. U. z 2017 r., poz. 328) jest przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną zakończoną studzienką w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej.
2. Przyłączem wodociągowym w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (jednolity tekst: Dz. U. z 2017 r., poz. 328) jest przewód łączący sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług na całej swojej długości. 
 
Więcej informacji.